Rozwód za porozumieniem stron, to prawdopodobnie najbardziej polubowna forma sądowego zakończenia związku małżeńskiego. W jej przypadku małżonkowie zgodnie uznają, że oficjalne rozstanie będzie dla obu stron korzystne. Choć taki rozwód jest zwykle szybszy i niesie ze sobą mniejszy ładunek różnego rodzaju przeżyć (głównie negatywnych), nie oznacza to, że przebiega bez dopilnowania szeregu formalności oraz kwestii proceduralnych. O czym więc trzeba pamiętać? Jak wygląda pozew o rozwód za porozumieniem stron? Jak szybko przebiega cała procedura?
Określenie „rozwód za porozumieniem stron” to tak naprawdę potoczna nazwa rozwodu bez orzekania o winie. W praktyce oznacza to, że oboje małżonkowie zgodnie deklarują, że nie oczekują od sądu wskazania, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad małżeństwa. Taki model postępowania przyspiesza cały proces – sąd nie przeprowadza szczegółowego postępowania dowodowego, nie bada przyczyn kryzysu i nie przesłuchuje świadków tylko po to, aby ustalić winę któregoś z małżonków. Skupia się wyłącznie na tym, czy między stronami rzeczywiście doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia oraz czy ich ustalenia dotyczące dzieci, alimentów i kontaktów są zgodne z prawem oraz dobrem małoletnich.
Jak wygląda pozew w przypadku rozwodu za porozumieniem stron?
Pozew o rozwód za porozumieniem stron – czyli rozwód bez orzekania o winie – jest z reguły prostszy i krótszy niż pozew, w którym strona domaga się ustalenia winy drugiego małżonka. Mimo tego musi spełniać wszystkie wymogi formalne przewidziane przez Kodeks postępowania cywilnego i jasno wskazywać, że strona wnosi o rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie.
W treści pozwu powinny znaleźć się przede wszystkim dane stron, data i miejsce zawarcia małżeństwa, informacja o dzieciach oraz jednoznaczne oświadczenie, że – w ocenie powoda – między małżonkami doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia. To kluczowa przesłanka, bez której sąd nie może orzec rozwodu, również tego za porozumieniem stron. Konieczne jest także wyraźne wskazanie, że powód wnosi o zaniechanie ustalania winy, co oznacza zgodę na to, by sąd nie badał przyczyn rozpadu relacji.
Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, pozew powinien zawierać precyzyjne ustalenia dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dziecka oraz alimentów. Jeśli strony nie mają problemu z porozumieniem się co do kontaktów drugiego rodzica z dziećmi, mogą złożyć wniosek o nieorzekanie o kontaktach. Przy małoletnich dzieciach należy też wskazać jednego świadka, który potwierdzi, że rozwód będzie zgodny z dobrem dzieci. W przypadku rozwodu za porozumieniem stron sąd oczekuje, że propozycje będą uzgodnione przez oboje małżonków, a więc realne, przemyślane i zgodne z dobrem dziecka.
W pozwie należy również zawrzeć wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron oraz dołączyć odpis skrócony aktu małżeństwa czy odpisy aktów urodzenia dzieci. Jeśli małżonkowie ustalili sposób korzystania ze wspólnego mieszkania po rozwodzie, takie uzgodnienia również powinny się w pozwie znaleźć.
W pozwie należy też umieścić określenie sądu, do którego pozew zostanie skierowany. Dokument ten, tak jak przy każdej innej sprawie rozwodowej, składa się w sądzie okręgowym właściwym dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, o ile chociaż jedno z nich w okręgu tym nadal zamieszkuje. To zasada podstawowa. Jeżeli natomiast żadne z małżonków w okręgu tym nie mieszka, pozew kieruje się do sądu okręgowego miejsca zamieszkania pozwanego. Dopiero w sytuacji, gdy nie da się ustalić takiej właściwości – na przykład małżonek mieszka za granicą lub jego adres jest trudny do ustalenia – pozew można złożyć w sądzie okręgowym właściwym dla miejsca zamieszkania powoda. Pozew można złożyć osobiście lub pocztą (najlepiej przesyłką poleconą). Do sądu składa się oczywiście oryginał pozwu wraz z wymaganymi załącznikami oraz odpis pozwu dla drugiej strony.
Kiedy rozwód za porozumieniem stron (bez orzekania o winie) jest możliwy?
Rozwód bez orzekania o winie jest możliwy wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną przesłanki z art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a jednocześnie oboje małżonkowie zgodnie potwierdzą, że nie oczekują, aby sąd rozstrzygał o winie któregokolwiek z nich. Kluczowe jest zatem zarówno spełnienie warunków materialnych do rozwiązania małżeństwa, jak i pełna zgodność stanowisk stron.
Przede wszystkim musi wystąpić zupełny i trwały rozkład pożycia, rozumiany jako równoczesne ustanie trzech więzi: emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej. Sąd bada, czy między małżonkami nie ma już realnej szansy na odbudowanie relacji oraz czy brak więzi ma charakter trwały, a nie chwilowy. Jeżeli którakolwiek z tych więzi nadal funkcjonuje lub istnieje widoczna perspektywa na ich odbudowanie, sąd może odmówić orzeczenia rozwodu nawet przy zgodnej woli stron.
Drugą przesłanką jest brak negatywnego wpływu rozwodu na dobro wspólnych małoletnich dzieci. Nawet jeśli małżonkowie są zgodni i wnioskują o szybkie rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie, sąd zawsze samodzielnie ocenia, czy plan opieki, kontakty, alimenty i ogólna sytuacja dzieci zabezpieczają ich interes. Jeżeli sąd uzna, że rozwód naruszyłby dobro dziecka – może odmówić jego orzeczenia.
Trzecim warunkiem jest brak sytuacji, w której rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi z małżonków sprzeciwia się rozwodowi i jego sprzeciw jest oceniany jako zasadny. W praktyce przy rozwodzie za porozumieniem stron ta przesłanka rzadko bywa przeszkodą – skoro oboje małżonkowie składają zgodny wniosek o orzeczenie rozwodu bez winy, oznacza to, że nie występuje sprzeciw po stronie osoby niewinnej.
Ile trwa rozwód za porozumieniem stron?
Czas trwania rozwodu za porozumieniem stron jest zazwyczaj najkrótszy spośród wszystkich postępowań rozwodowych. Przy pełnej zgodzie małżonków, dobrze przygotowanym pozwie i braku spornych kwestii – zwłaszcza dotyczących dzieci – wyrok może zapaść już na pierwszej rozprawie, zwykle wyznaczanej w terminie kilku miesięcy od złożenia pozwu, choć w dużych miastach, takich jak np. Warszawa termin może się wydłużyć i do kilkunastu miesięcy. Jeśli para nie ma małoletnich dzieci, procedura przebiega jeszcze szybciej, bo sąd nie musi szczegółowo badać kwestii opiekuńczych.
Rozwód za porozumieniem stron a dzieci
Rozwód za porozumieniem stron w przypadku małoletnich dzieci jest możliwy, o ile rodzice są w stanie wspólnie ustalić najważniejsze kwestie związane z ich dalszą opieką. Sąd musi zweryfikować, czy porozumienie rodzicielskie rzeczywiście chroni dobro dziecka i czy zaproponowany podział obowiązków jest realny. Małżonkowie powinni przedstawić ustalenia dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dziecka, kontaktów z drugim rodzicem oraz wysokości alimentów. Jeśli propozycje są zgodne, przemyślane i nie budzą wątpliwości, sąd zwykle akceptuje je bez potrzeby prowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego, co pozwala zakończyć sprawę szybko – nierzadko na jednej rozprawie.
Rozwód bez orzekania o winie a alimenty
Kwestie alimentów rozstrzygane są niezależnie od tego, kto ponosi odpowiedzialność za rozkład pożycia. Brak ustalania winy nie wpływa więc na obowiązek alimentacyjny wobec dzieci – ten zawsze jest oceniany według ich usprawiedliwionych potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica. W takim postępowaniu małżonkowie mogą wspólnie zaproponować wysokość alimentów, a jeśli propozycja jest rozsądna i zgodna z dobrem dziecka, sąd zazwyczaj ją akceptuje. Warto pamiętać, że rozwód bez orzekania o winie nie wyłącza alimentów między małżonkami, ale są one możliwe tylko wtedy, gdy jeden z nich znajduje się w niedostatku – i to również bez oceniania winy w rozpadzie małżeństwa.
Jakie konsekwencje rodzi rozwód za porozumieniem stron?
Rozwód za porozumieniem stron wywołuje takie same skutki prawne jak każdy inny rozwód – różni się jedynie tym, że nie wskazuje się winy małżonków. Oznacza to, że wraz z uprawomocnieniem się wyroku ustaje małżeństwo, a byli małżonkowie wracają do stanu cywilnego osób wolnych. Ustaje także wspólność majątkowa, co otwiera drogę do późniejszego podziału majątku. W kwestiach alimentacyjnych skutki są ograniczone: brak orzeczenia o winie sprawia, że między małżonkami możliwe są wyłącznie alimenty na rzecz małżonka pozostającego w niedostatku, natomiast alimenty na dziecko ustalane są niezależnie od winy i zawsze muszą odpowiadać jego usprawiedliwionym potrzebom. Ponadto rozwód reguluje władzę rodzicielską, miejsce zamieszkania dziecka i kontakty, zgodnie z ustaleniami przedstawionymi przez rodziców i oceną sądu co do zgodności tych ustaleń z dobrem małoletnich. Po prawomocnym orzeczeniu strony mogą także zmienić nazwisko na poprzednie, składając odpowiednie oświadczenie w urzędzie stanu cywilnego w terminie trzech miesięcy.
Pomoc prawna w sprawach o rozwód bez orzekania o winie – czy jest potrzebna?
Pomoc prawna w sprawach o rozwód bez orzekania o winie nie jest obowiązkowa, ale może znacznie ułatwić cały proces. Profesjonalny adwokat lub radca prawny pomoże poprawnie sporządzić pozew, przygotować niezbędne dokumenty oraz opracować porozumienie dotyczące opieki nad dziećmi, kontaktów i alimentów. Dzięki temu minimalizowane jest ryzyko błędów formalnych, które mogłyby opóźnić postępowanie. Ponadto prawnik może doradzić, jak optymalnie rozwiązać kwestie majątkowe i finansowe, a także reprezentować klienta podczas rozprawy, co bywa szczególnie istotne w sytuacjach emocjonalnie trudnych lub gdy strony mają ograniczoną zdolność do samodzielnego wypracowania porozumienia. W praktyce korzystanie z profesjonalnego wsparcia zwiększa szanse na szybkie i bezkonfliktowe zakończenie małżeństwa.
Jeśli potrzebują Państwo kompleksowej i profesjonalnej pomocy prawnej w sprawach rozwodowych, zapraszamy do kontaktu:
Kancelarie Prawne Franusz Mierzwiak
+48 574 400 366
+48 515 114 262
kancelaria@prawnik-rozwod.pl
