Separacja to instytucja prawna, która umożliwia małżonkom uregulowanie swojej sytuacji osobistej i majątkowej bez definitywnego zakończenia małżeństwa. W praktyce stanowi często alternatywę dla rozwodu – wybieraną zwłaszcza w sytuacjach, gdy istnieją poważne problemy w związku, ale jedna lub obie strony nie chcą lub nie mogą wystąpić o rozwód. Aby jednak sąd miał możliwość orzec o separacji, konieczne jest złożenie odpowiednio przygotowanego pozwu. Prawidłowo sporządzony dokument ma ogromne znaczenie dla sprawnego przebiegu postępowania sądowego.
Czym jest separacja i kiedy można o nią wystąpić?
Zgodnie z art. 61¹ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd może orzec separację, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że ustały trzy podstawowe więzi: duchowa (emocjonalna), fizyczna (intymna) i gospodarcza (prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego). W przeciwieństwie do rozwodu – nie musi on być trwały. Wystarczy, że w momencie orzekania sąd stwierdzi całkowity rozpad tych więzi, niezależnie od tego, czy w przyszłości małżonkowie mogą je odbudować.
Separacja może być orzeczona zarówno na zgodny wniosek małżonków, jak i w wyniku sporu – w postępowaniu procesowym. W drugim przypadku konieczne jest złożenie pozwu o separację.
Kiedy separacja, a kiedy rozwód?
Choć separacja i rozwód w praktyce często są mylone, mają odmienne skutki prawne. Separacja nie kończy małżeństwa, co oznacza, że małżonkowie formalnie nadal pozostają w związku. Nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa, ale nie są już zobowiązani do wspólnego pożycia. Ustaje między nimi wspólność majątkowa, a sąd może uregulować kwestie kontaktów z dziećmi, władzy rodzicielskiej i alimentów.
W wielu przypadkach separacja stanowi etap przejściowy – czasem prowadzi do pojednania, a czasem staje się wstępem do późniejszego rozwodu. Co istotne, po uprawomocnieniu się orzeczenia separacji, na zgodny wniosek małżonków, sąd może ją znieść.
Jak powinien wyglądać pozew o separację?
Pozew o separację to pismo procesowe, które musi spełniać określone wymogi formalne. Powinno być sporządzone czytelnie i precyzyjnie, tak by sąd mógł na jego podstawie rozpoznać sprawę bez konieczności dodatkowych wezwań do uzupełnienia braków.
W pozwie należy uwzględnić:
- oznaczenie sądu – właściwym będzie sąd okręgowy miejsca ostatniego wspólnego zamieszkania małżonków, jeżeli jedno z nich wciąż tam przebywa, w przeciwnym razie – sąd właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego;
- dane stron – imiona, nazwiska, adresy, numery PESEL oraz ewentualne dane kontaktowe;
- tytuł pisma – zwykle jest to. „Pozew o separację”;
- żądanie – jednoznaczne wskazanie, że strona wnosi o orzeczenie separacji (z orzeczeniem o winie lub bez);
- uzasadnienie – opis sytuacji faktycznej, wskazanie na zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, opisanie okoliczności uzasadniających separację;
- wnioski dodatkowe – np. o powierzenie władzy rodzicielskiej, alimenty, eksmisję, ustalenie miejsca zamieszkania dziecka, ustalenie kontaktów;
- dokumenty – odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej, dowody, na które się powołujemy;
- podpis strony lub pełnomocnika.
Warto pamiętać, że pozew należy sporządzić w dwóch egzemplarzach – jeden dla sądu, drugi dla strony przeciwnej.
Gdzie złożyć pozew o separację?
Pozew o separację składa się do sądu okręgowego. Zgodnie z art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego, właściwy miejscowo jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich tam nadal przebywa. W pozostałych przypadkach właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a jeśli jego miejsca pobytu nie da się ustalić – powoda.
Pozew można złożyć osobiście w sądzie lub listownie (najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru).
Ile kosztuje pozew o separację?
Opłata sądowa za pozew o separację wynosi 600 zł. Jeżeli małżonkowie składają wspólny wniosek o separację bez orzekania o winie, opłata wynosi 100 zł. Istnieje możliwość ubiegania się o zwolnienie z kosztów sądowych, jeśli sytuacja finansowa strony na to nie pozwala – wymaga to złożenia odpowiedniego wniosku i oświadczenia o stanie majątkowym.
W przypadku korzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego należy doliczyć wynagrodzenie za prowadzenie sprawy. Jego wysokość zależy od stopnia skomplikowania postępowania.
Jakie są różnice między pozwem o separację a wnioskiem o separację?
Różnica między pozwem o separację a wnioskiem o separację ma charakter przede wszystkim proceduralny i wynika z tego, czy sprawa jest sporna, czy nie. Oba pisma prowadzą do tego samego celu – orzeczenia separacji – ale stosuje się je w odmiennych sytuacjach.
Inaczej rzecz ujmując – pozew o separację składa się, gdy tylko jeden z małżonków chce doprowadzić do takiego rozwiązania. Wniosek z kolei dostarcza się do sądu w sytuacji, gdy małżonkowie są zgodni co do tego, jak w przyszłości ma wyglądać ich związek i wspólnie uznają, że separacja będzie najlepszym wyjściem w ich sytuacji.
Pozew o separację – dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika?
Choć pozew o separację można przygotować samodzielnie, wsparcie doświadczonego adwokata lub radcy prawnego znacząco zwiększa szanse na szybkie i korzystne zakończenie sprawy. Prawnik:
- zadba o poprawność formalną pozwu,
- wskaże właściwą strategię procesową,
- pomoże przygotować odpowiednie wnioski dowodowe,
- będzie reprezentował stronę w sądzie, chroniąc jej interesy.
W sprawach, w których pojawiają się kwestie alimentacyjne, majątkowe lub spory dotyczące dzieci, pomoc profesjonalisty może być kluczowa.
Jeśli potrzebują Państwo kompleksowej i profesjonalnej pomocy prawnej w sprawie dotyczącej separacji, zapraszamy do kontaktu.
Kancelarie Prawne Franusz Mierzwiak
+48 574 400 366
+48 515 114 262
kancelaria@prawnik-rozwod.pl
