Pozbawienie władzy rodzicielskiej to jedna z najdalej idących ingerencji sądu w relacje rodzinne. Oznacza faktyczne odebranie rodzicowi prawa do decydowania o życiu dziecka. Dla wielu osób to moment graniczny, ale nie zawsze definitywny. Polskie prawo przewiduje bowiem możliwość przywrócenia władzy rodzicielskiej, jeżeli ustały przyczyny, które doprowadziły do jej odebrania. Kluczowe jest jednak to, by potrafić wykazać realną zmianę sytuacji i działać w sposób przemyślany oraz dobrze przygotowany procesowo.
Czy prawa rodzicielskie odbierane są na zawsze?
Nie. Pozbawienie władzy rodzicielskiej co do zasady nie musi mieć charakteru nieodwracalnego. Zgodnie z art. 111 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli ustaną przyczyny, dla których sąd wcześniej pozbawił rodzica władzy rodzicielskiej, sąd może ją przywrócić. Oznacza to, że decyzja sądu nie zamyka drogi do odbudowania relacji prawnej z dzieckiem. Warunkiem jest jednak to, aby sytuacja faktyczna uległa trwałej i rzeczywistej poprawie. Samo deklarowanie zmiany postawy nie wystarczy. Sąd bada, czy rodzic jest obecnie w stanie prawidłowo wykonywać władzę rodzicielską i czy jej przywrócenie będzie zgodne z dobrem dziecka.
W jakich okolicznościach sąd przywraca władzę rodzicielską?
Sąd może przywrócić władzę rodzicielską wtedy, gdy ustały przyczyny, które wcześniej uzasadniały jej odebranie. W praktyce chodzi najczęściej o sytuacje takie jak wyjście z uzależnienia, ustabilizowanie sytuacji życiowej, poprawa warunków bytowych, zakończenie leczenia psychiatrycznego, zaprzestanie stosowania przemocy czy zerwanie z destrukcyjnym środowiskiem. Istotne jest, aby zmiana miała charakter trwały, a nie chwilowy. Sąd musi mieć pewność, że rodzic jest w stanie zapewnić dziecku bezpieczeństwo, stabilność i prawidłowy rozwój. Każda sprawa oceniana jest indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, a nadrzędnym kryterium pozostaje zawsze dobro dziecka.
Co zrobić krok po kroku, by odzyskać władzę rodzicielską?
Proces odzyskania władzy rodzicielskiej zaczyna się od rzetelnej oceny własnej sytuacji i zebrania materiału, który pokaże sądowi, że przyczyny wcześniejszego pozbawienia praw rzeczywiście ustały. Zanim jeszcze trafi się do sądu, warto uporządkować dokumenty potwierdzające zmianę stylu życia, leczenie, terapię, podjęcie pracy, poprawę warunków mieszkaniowych oraz regularne i prawidłowe wykonywanie kontaktów z dzieckiem. Następnie sporządza się wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej, który składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. W piśmie należy dokładnie opisać, co było podstawą odebrania praw i w jaki sposób te okoliczności zostały wyeliminowane. Wniosek powinien zawierać nie tylko żądanie, ale również rozbudowane uzasadnienie oraz listę dowodów. Dołącza się do niego odpisy dla drugiej strony oraz dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 100 zł. Po złożeniu wniosku sąd wszczyna postępowanie, w ramach którego może zarządzić wywiad środowiskowy kuratora, zasięgnąć opinii biegłych psychologów z OZSS, przesłuchać strony i świadków oraz zapoznać się z dokumentacją dotyczącą dziecka. Dopiero po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego sąd decyduje, czy przywrócenie władzy rodzicielskiej jest zgodne z dobrem dziecka.
Co sąd weźmie pod uwagę przy orzekaniu o ewentualnym przywróceniu władzy rodzicielskiej? Jakie dowody przygotować?
Sąd będzie badał przede wszystkim aktualną sytuację rodzica i jej wpływ na dziecko. Znaczenie mają takie kwestie jak stabilność mieszkaniowa, źródło utrzymania, relacje z dzieckiem, sposób realizowania kontaktów, a także to, czy rodzic respektuje potrzeby dziecka i granice drugiego opiekuna. Niezwykle istotne są dowody. Mogą to być zaświadczenia z terapii lub leczenia odwykowego, opinie psychologiczne, dokumenty potwierdzające zatrudnienie i dochody, zaświadczenia o niekaralności, opinie kuratora, a także zeznania świadków. Warto również wykazać, że rodzic aktywnie uczestniczy w życiu dziecka w ramach kontaktów i że relacja ta jest dla dziecka bezpieczna i korzystna.
Czy sąd przesłucha dziecko?
Tak, jeżeli wiek i stopień dojrzałości dziecka na to pozwalają. Zgodnie z art. 216¹ Kodeksu postępowania cywilnego oraz zasadą wysłuchania dziecka, sąd powinien umożliwić mu wypowiedzenie się w sprawach, które go dotyczą. W praktyce odbywa się to w warunkach przyjaznych, często w obecności psychologa, poza salą rozpraw. Sąd bierze pod uwagę zdanie dziecka, ale nie jest nim bezwzględnie związany. Jest ono jednym z elementów oceny, obok opinii biegłych i całokształtu materiału dowodowego.
Czy odzyskane prawa rodzicielskie można ponownie utracić?
Tak. Przywrócenie władzy rodzicielskiej nie oznacza, że sytuacja jest „zamknięta na zawsze”. Jeżeli po jej odzyskaniu rodzic ponownie zacznie zachowywać się w sposób zagrażający dobru dziecka, sąd może ponownie ograniczyć lub odebrać władzę rodzicielską. Dlatego tak istotne jest, aby zmiana postawy była autentyczna i trwała. Sąd, przywracając władzę, często bacznie obserwuje dalsze funkcjonowanie rodziny, między innymi przez kuratora sądowego. Każde działanie sprzeczne z interesem dziecka może stać się podstawą do kolejnej ingerencji.
Pomoc prawna w sprawach o przywrócenie władzy rodzicielskiej
Sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale przede wszystkim umiejętnego wykazania przed sądem, że zmiana w życiu rodzica jest realna, trwała i bezpieczna dla dziecka. W praktyce oznacza to konieczność właściwego doboru dowodów, odpowiedniego sformułowania wniosków procesowych i przemyślanej argumentacji. Kancelaria Franusz i Mierzwiak prowadzi tego typu sprawy w sposób kompleksowy, zaczynając od analizy szans procesowych, przez przygotowanie strategii, aż po reprezentację w sądzie i kontakt z kuratorem oraz biegłymi. Jej atutem jest doświadczenie w pracy z trudnymi sprawami rodzinnymi, w których kluczowe znaczenie mają emocje, relacje i wiarygodność stron. Dzięki temu klienci nie są pozostawieni sami z procedurą, lecz mają realne wsparcie w odbudowie swojej pozycji jako rodzica przed sądem.
Dowiedz się więcej: https://prawnik-rozwod.pl/adwokat-wladza-rodzicielska-warszawa/
Zapraszamy do kontaktu:
Kancelarie Prawne Franusz Mierzwiak
+48 574 400 366
+48 515 114 262
kancelaria@prawnik-rozwod.pl
